Nee, het draait niet allemaal om malarianetten


Malarianetten

 

Wanneer je als Effective Giver een gesprek aangaat met mensen die nog niet bekend zijn met het gedachtengoed, krijg je vaak dezelfde reactie. De introducee zegt: “Filantropie zou toch niet alleen maar om malarianetten moeten draaien?” Een duidelijk teken dat je missie niet is geslaagd: het is je niet gelukt uit te leggen waar Effective Giving voor staat.

 

Gesprekstechniek

Een betere wereld begint bij jezelf, zeggen ze. Dus eerst maar even focussen op wat jij kan doen om dit te voorkomen. Hoe kun je enthousiast uitleg geven over de effectiviteitsschool zonder dat jouw gesprekspartner in de verdediging schiet? Hoe kun je uitleggen dat kosteneffectiviteit belangrijk is voor jou, zonder dat dit tot de versimpelde conclusie leidt dat je al je geld aan malarianetten gaat besteden?

In dit artikel gaan we dieper in op onze effectieve gesprekstechnieken.

 

Sterk beeld

Laten we beginnen met het volgende duidelijk te maken. Wij weten zeker dat er geen Effective Givers zijn die vinden dat malarianetten het allesomvattende antwoord is.

Ook zou het ons enorm verbazen als er iemand in de bredere effectiviteitsschool (Effectief Altruïsme en haar broertjes, zusjes, neefjes en nichtjes) te vinden zou zijn die deze opvatting* wel heeft.

80.000hours directeur Rob Wiblin schreef hier recent nog over.

Maar het sterke beeld van de malarianetten komt niet uit de lucht vallen. Het is een voorbeeld dat mensen binnen het Effectief Altruïsme, en zeker ook binnen Effective Giving, vaak gebruiken om een uitkomst van de toepassing van hun manier van denken te illustreren. En dit is misschien wel de kern van de verwarring.

 

Hang naar versimpeling

De snelle lezers, oppervlakkig geïnteresseerde, zelf-beschermende professionals of spanning zoekende journalisten willen geloven dat er een simpele versie is van het effectiviteitsdenken.

Ze maken een versimpeling van een hele complexe, zich voortdurend ontwikkelende school van denken.

Wat is er dan makkelijker dan de hele school of thought weg te zetten als een eenduidig fenomeen; ‘goed doen met wiskunde’ of ‘moreel rendementsdenken’?

Een andere handige optie is om een aantal specifieke manifestaties van die manier van denken te nemen en dan via die manifestatie de hele school of thought buitenspel te zetten. Daar is het top charity lijstje van Givewell natuurlijk heel geschikt voor. Of het earning to give voorbeeld van 80.000hours, alsook de oproep voor computer science onderzoek over de risico’s van kunstmatige intelligentie.

Als Effective Giver maakt je dat wel eens wanhopig. Waarom willen anderen deze manier van denken niet verkennen, om zich er vervolgens hun eigen mening over te vormen? En misschien zelfs aan bij te dragen?

In het geval van de journalisten is dat misschien niet zo’n groot raadsel (ik hoor nu in mijn hoofd de songtekst van Jack Johnson “I just point my camera at what the people wanna see, now it’s a two way mirror, and you can’t blame me”).

“Well, you can’t blame me, says the media man
I wasn’t the one who came up with the plan
But I just point my camera at what the people wanna see,
Now it’s a two-way mirror, and you can’t blame me”

Uit ‘Cookie Jar’ van Jack Johnson

 

Het type ontwikkelingsorganisaties dat nog nooit over effectiviteit heeft nagedacht, het type filantropie-adviseur dat projecten voordraagt louter op basis van persoonlijk enthousiasme, het type bestuurslid van een slapende filantropische foundation die een keer per jaar snel door de stapel aanvragen heen wil werken. Dat zijn organisaties en mensen kiezen de weg van de minste weerstand door op de versimpeling te focussen en dan vooral ‘tegen’ te zijn (en te blijven).

Maar voor alle anderen: laten we het omdraaien. Heel ver komen we namelijk niet met elkaar wanneer we op de versimpeling blijven focussen. Laten we aandacht besteden aan de onderliggende manier van denken, die ons misschien kan helpen met wat we allemaal willen: meer bijdragen om zo de grootste problemen van onze tijd op te lossen. Misschien leren we dan nog wat!

 

Ontdek de manier van denken

Wat behelst die manier van denken dan? Een van de grondleggers van de beweging omschrijft het als:

“Effective altruism is about asking ‘How can I make the biggest difference I can?’ and using evidence and careful reasoning to try to find an answer.” (William MacAskill, Doing Good Better, p.15)

In de praktijk wordt het zogenaamde ‘INT framework’ door veel effectief altruïsten (en ook door ons in Effective Giving) gebruikt om deze vraag beter te beantwoorden [‘The biggest difference’ wordt ook wel in technische taal ‘marginal impact of our efforts’ genoemd, of simpelweg effectiviteit].

Lees hier de visie op het framework van een EA-organisatie, 80.000hours.

De letters INT staan voor ‘Important’, ‘Neglected’ en ‘Tractability’. Je gebruikt dit framework om een betere inschatting te maken van de manier waarop je dus met je beperkte middelen het meeste positief verschil kan maken.

Dit framework is niet zaligmakend. Er zijn punten waarop het volgens ons niet genoeg rekening houdt met de speciale karakteristieken van filantropische middelen. Daar schrijven we volgende keer meer over.

 

Important

Het begrip important, letterlijk vertaald belangrijk, gaat over het gewicht dat een probleem heeft in jouw antwoord op de vraag hoe je het grootste verschil kan maken. Dit hangt natuurlijk af van jouw ethische opvattingen (dat erkent nagenoeg iedereen in de beweging, vandaar dat je gemakkelijk kan schiften tussen goede en slechte journalistieken door te kijken of ze het verwijt maken dat effectief altruïsme claimt ‘objectief’ te zijn). Hoe weeg je een mensenleven af versus dat van een dier? Hoe zwaar wegen toekomstige generaties* in je analyse?

* Tijdens mijn sabbatical veranderde ik hierover van gedachten. Dat lees je in mijn blog.

Zelfs wanneer je, net als veel Effective Givers, geen exacte antwoorden hebt op deze vragen, kan het grof ranken van problemen op basis van jouw ethische opvattingen heel veel inzicht bieden. Dat komt doordat de gaten tussen de ernst van verschillende problemen vaak enorm zijn.

Neem het voorbeeld van een fonds dat investeert in ALS, vanuit de motivatie dat zoveel mogelijk mensen een gezond leven kunnen leven. Een overzicht maken van het aantal mensen in Nederland, of op aarde, dat aan verschillende ziektes lijdt, kan zo’n fonds helpen meer voortgang te boeken in haar missie om de gezondheid van veel mensen te verbeteren.

 

Neglectedness

Het begrip neglectedness, ook wel uncrowdedness genoemd, gaat over de relatieve hoeveelheid middelen die beschikbaar worden gesteld om een probleem op te lossen ten opzichte van haar ernst.

Ook dit is geen exacte wetenschap. Je moet dan namelijk niet alleen al voor jezelf uitgevogeld hebben wat de importance is van verschillende problemen voor jou, maar ook al redelijk kunnen inschatten wat de orde van grootte is van de kosten van de oplossing (tractability). Anders kun je deze inschatting niet goed maken.

Wederom kan het wel heel nuttig zijn om dit te doen. Je krijgt een indruk van de andere spelers die zich bezighouden met verschillende problemen, en op welke schaal ze dat doen. Daardoor krijg je ook een indruk van hoe relatief verwaarloosd de problemen zijn die volgens jou belangrijk zijn. De kans dat je bij verwaarloosde problemen een verschil kan maken, kan groter zijn.

 

Tractability

Zelf houd ik meer van het woord solvability, maar wanneer je meer wil leren over effectief altruïsme heb je meer google hits met tractability. Dit begrip is niet alleen als concept het lastigst uit te leggen, levert ook in de praktijk de meeste uitdagingen op.

Sommige effectief altruïsme neefjes en nichtjes interpreteren dit begrip als de mate waarin we een sterk wetenschappelijk onderbouwd verband kunnen leggen tussen een actie en een (meetbaar) resultaat. Maar met deze nauwe interpretatie komen nogal wat consequenties om de hoek kijken. We kunnen namelijk niet alle soorten acties onderbouwen met sterke wetenschappelijke methodes. Ook weet niemand precies wanneer er voldoende wetenschappelijk bewijs is om te kunnen concluderen dat we de effectiviteit van een actie als ‘gegeven’ aan kunnen nemen en dus de actie overal zonder evaluaties kunnen implementeren.

Wij (en vele effectief altruïsten met ons) zien het begrip breder; het gaat over daar waar mogelijk, de meest effectieve interventies kiezen. In de praktijk hangt dit af van minimaal drie factoren:

  1. Het type interventie
  2. De wetenschappelijke basis voor de effectiviteits schatting van de interventie
  3. Het risico dat je wilt nemen

 

Interventies kunnen grofweg ingedeeld worden in de volgende 5 types:

Meer weten over dit framework? In onze Masterclass en Mini-Masters gaan we hier dieper op in. Houd daarnaast onze website in de gaten.

 

Lock step

Dit type interventie zet een simpele oplossing in voor een simpele definitie van een probleem. Vaak is dit dus een vorm van symptoombestrijding.

 

VOORBEELD Het probleem van honger kunnen we bijvoorbeeld simpel interpreteren als een tekort aan voedsel. Een simpele oplossing daarvoor kan dan zijn om soep uit te delen aan hongerige mensen. Omdat wat je doet (uitgedeelde soep) gelijk aan is aan de gewenste uitkomst (minder hongerige mensen), ben je in ‘lock step’. Wanneer je voedzame soep aan veel hongerige mensen serveert weet je dat je op jouw manier jouw formulering van de missie behaalt. Hier heb je geen moeilijke wetenschappelijke monitoring en evaluatie manieren voor nodig, maar vooral sterk performance measurement in de organisatie zelf.

 

Single

Een meer complexe benadering van een probleem kan aangepakt met een simpele aanpak (er wordt maar op één van de vele knoppen gedrukt).

 

VOORBEELD Het probleem dat te weinig kinderen in ontwikkelingslanden naar de middelbare school gaan, kun je conceptualiseren als een probleem van toegang (komen en blijven de kinderen) en prestatie op scholen (leren de kinderen iets). Een grote rol in prestatie van kinderen op scholen speelt de aanwezigheid en kwaliteit van de leraar. Een simpele oplossing kan dus zijn om leraren prikkels te bieden zodat de kinderen uiteindelijk meer leren. Dit zijn typisch interventies waarvan vaak de effectiviteit met hele gedegen evaluaties te bestuderen is. De ‘evidence base’* van dit soort interventies groeit dan ook enorm.

* Kijk voor een overzicht bijvoorbeeld op de website van 3ie.

 

Integrated

Dezelfde iets complexere benadering van een probleem kan met ook met een meer geïntegreerde aanpak worden benaderd.

 

VOORBEELD Het probleem dat mensen diarree krijgen via het water dat ze drinken kun je benaderen met een handenwasprogramma (single interventie) of een ‘integrated WASH’ programma. Een integrated WASH programma is een programma dat naar het holistische plaatje kijkt van de sourcing van water, hoe het bij de mensen komt, waar mensen het in bewaren, hoe ze het gebruiken en naar de afvoer. Dat behelst zowel drinkwater, sanitatie, hygiëne gewoontes en het gebruik van water in de omgeving door bijvoorbeeld boeren. Dit type geïntegreerde programma’s komt veelvuldig voor in de ontwikkelingssector, maar doordat ze vaak lastiger te bestuderen zijn (en het bestuderen vaak duurder is) dan de ‘single’ interventies is de evidence-base een stuk dunner.

 

Institutional

Als problemen als complex benaderd worden, bijvoorbeeld corruptie in een land, vergt dit vaak o.a., verandering op een institutioneel niveau om een effectieve oplossing te bieden. Een manier om corruptie tegen te gaan kan bijvoorbeeld zijn om een meldkamer te creeeren. Dit is een gefocuste aanpak van een complex probleem.

 

VOORBEELD Corruptie is een complex probleem wat onder andere op institutioneel niveau een oplossing vereist. Een manier om corruptie tegen te gaan kan bijvoorbeeld zijn om een meldkamer te creëren. Het meten van een causale relatie tussen zo’n meldkamer en de uiteindelijke daling in corruptie is erg lastig (hoe weet je zeker dat het besluit niet was genomen zonder de meldkamer?). Wel kan de theory of change nauwkeurig in kaart gebracht worden en kunnen de intermediate outcomes gemonitord worden (zoals aantal meldingen en of er iets mee gedaan wordt).

 

System

Voor dezelfde mate van complexiteit kun je aan meerdere componenten tegelijk werken om een systeem veranderingen teweeg te brengen. Fair trade probeert een oplossing te bieden voor de oneerlijke handel.

 

VOORBEELD Fair trade probeert door keurmerken de handel (het systeem) zo te verbeteren dat producenten in ontwikkelingslanden een eerlijke prijs voor hun producten krijgen. De meeste Fairtrade programma’s zijn complex, en werken op vele niveaus in de keten. De theory of change is dan niet alleen complex, maar verandert ook vaak tijdens het programma (adaptive programming). Dat maakt dat causale verbanden moeilijk (en ook minder nuttig) zijn om te bestuderen. De impact op de levens van de koffie, cacao of thee boeren kunnen we bekijken, maar waardoor die verandering ontstaan is en wat precies de rol was van (welke elementen in) het programma is dan moeilijk te herleiden.

 

 

Voor de onderste 3 kwadranten (lock step, single en integrated) hebben we in veel gevallen wetenschappelijke methoden beschikbaar die ons kunnen helpen om zicht te krijgen op de effectiviteit. Dat betekent nog niet dat deze ook daadwerkelijk onderzocht zijn, of dat de evidence base dik genoeg is (en van het juiste type is) om conclusies te trekken.

Vervolgens moet men zich om iets zinnigs over tractability te zeggen beraden over de mate van risico die men wil nemen. Misschien verwacht je dat erkenning van de complexiteit van maatschappelijke problemen en een aanpak die de complexiteit weerspiegelt veel meer impact brengt. Echter opereer je dan – door het tekort aan wetenschappelijke methodes die causaliteit aan kunnen tonen – in een wereld met nog veel meer onzekerheid over de effectiviteit van jouw acties. Bereid je er maar vast op voor: die wereld zit vol met mensen en organisaties die zich identificeren als effectief altruïsten*!

* Het Open Philanthropy Project doet onderzoek naar en doneert aan systeemproblemen en -aanpakken zoals immigration reform, criminal justice reform, macroeconomics, en international development.
Andere voorbeelden zijn Open Borders, het Global Priorities Project, Giving What We Can.

 

Binnen Effective Giving hebben wij momenteel de opvatting dat het belangrijk is dat filantropen gaan overwegen toch te opereren in de ‘high risk’ kwadranten, wanneer zij daar geschikte partijen voor zijn *

* Binnenkort meer hierover, hier wordt nu onderzoek naar gedaan. Ook Givewell heeft hier gedachten over, zie deze blog.

 

Of je een geschikte partij bent, hangt af van factoren als tijd, kennis, netwerk, funden via andere goed geplaatste partijen, etc. Deze voorlopige conclusie wordt onder andere getrokken omdat we denken dat in vergelijking met andere actoren (MVO van bedrijven, institutionele impact investors, kleinere gevers, onze overheid), filantropen relatief de aangewezen partij zijn om te opereren in deze kwadranten*.

* We zien ook allerlei moeilijkheden, zoals de niet democratische invloed die filantropen hebben op het vormen van onze wereld, en het risico op ‘group think’ etcetera.

 

Terug bij af

Mensen die niet of beperkt geoefend hebben met dit gedachtegoed zeggen wel eens dat je met deze manier van denken altijd ‘terug bij af’ eindigt. Ze stellen dat het eerst claimt dat we weg moeten van oordelen, terwijl de methode die vervolgens wordt gehanteerd toch vol oordelen zit.

Het misverstand dat het effectief altruïsme claimt dat er geen subjectiviteit is daar gelaten, denken wij ook hier dat dit op een misverstand berust dat veroorzaakt wordt door een simplistische interpretatie van het gedachtegoed. En een tekort aan ervaring van het gebruik.

Onze ervaring is dat de kans op effectiviteit juist enorm wordt verhoogd door op deze manier te denken. Een belangrijk element hierin is dat het ons vaak de ordes van grootte laat zien, die niet beïnvloed worden door specifieke opvattingen.

Een voorbeeld hiervan is het overzicht dat 80.000Hours, op basis van een aantal ethische opvattingen, maakte van grote problemen waar we als wereld mee te kampen hebben.

 

Dit zijn enkele praktische voorbeelden van wat wij bij Effective Givers hebben gezien*:

  • Wegsturen van het funden van de ‘lock step, single en integrated’ interventietypes waar er sterk bewijs is dat het effect waarschijnlijk negatief of nihil is.
  • Het overstappen van het funden van een minder kosteneffectieve interventie naar een interventie die kosteneffectiever is.
  • Verbreding van de probleemdefinitie van een fonds. Bijvoorbeeld: van een focus op het verbeteren van de levenskwaliteit van gehandicapte kinderen naar het focussen op het helpen van zoveel mogelijk kwetsbare kinderen, waardoor de verwachte effecten per euro van de huidige aanpak afgezet kunnen worden tegen de verwachte effecten per euro van een focus op het voorkomen van handicaps.
  • Verleggen van de focus op een (op basis van bepaalde ethische voorkeuren die de donor initieel niet helder voor ogen had) ernstiger maatschappelijk probleem waar de kans op impact groter is.
*In de testimonials van EG’ers die onze Masterclass of Mini-Masters gedaan hebben.

 

Dus niet alles aan de Against Malaria Foundation geven?

Het zou fijn zijn wanneer de effectiviteitsschool zou concluderen dat we alles aan AMF moeten geven. Op basis van de meest recente informatie begrijpen we dat het funding-gat voor AMF nog zo’n 300 miljoen is. Als ze dan volgend jaar weer met een nieuw plan komen, kunnen we zo een voor een problemen oplossen.

Maar jammer genoeg gaat die vlieger niet op, volgens ons al helemaal niet als je een grote filantroop bent.

Het kan heel vermoeiend zijn om telkens te twijfelen of je giften wel maximaal effectief zijn. Bovendien is het lastig om te erkennen dat je – zelfs wanneer je veel tijd uittrekt om er gedegen over na te denken – waarschijnlijk altijd beter kan.

De verwijten die voortkomen uit de versimpelde opvattingen van de ‘tegenstanders’ zijn dus ergens wel ironisch. Ze stellen dat effectief altruïsten met veel te veel zekerheid een bepaalde course of action voorstellen, terwijl in werkelijkheid het tegenovergestelde waar is. Wanneer ik naar bijeenkomsten ga van ontwikkelingsorganisaties word ik overspoeld met stellige visies op hoe dat werk ‘het beste’ kan worden gedaan. Toen ik laatst in Oxford bij een EA-bijeenkomst was, bestonden mijn dagen volledig uit (constructieve) twijfel en expliciet voorlopige conclusies (die gauw weer herzien moeten worden).

Met Effective Givers praten we wel eens gekscherend over de jaloezie die we voelen voor mijn moeder. Haar ethische opvattingen en beperkte geefbudget leiden tot een overzichtelijker wereld, waarin de Against Malaria Foundation een van de fantastische geefopties is. Het hele jaar iets beter op de uitgaven letten, op kerstavond een paar websites over effectief altruïsme afstruinen en dan het geld overmaken en zo rammend veel verschil maken in de wereld.

Wij als Effective Givers hebben aan de malarianetten louter een nuttige en concrete benchmark, die we kunnen gebruiken om onszelf scherp te houden. En een hele kluif dus in gesprekken met mensen voor wie Effective Giving nieuwe materie is.

 

Meedoen met Effective Giving?

Wil je ook leren hoe we samen maximaal goed kunnen doen met onze unieke middelen? Op 12 oktober organiseren we een Masterclass over effective giving. En hier vind je informatie over de Effective Giving Mini Masters. Wil je Effective Giving in de praktijk zien? Kijk dan eens op de website van het Open Philanthropy Project. De omschrijving boven de website is kenmerkend:

We’re dedicated to learning how to give as well as possible, and we’re still early in the process. Here’s what we’ve done so far.